1. BÜTÜN OYUNLARI-1
   • Boş beşik
   • Kristof Kolomb’un yumurtası
   • Kaynana Ciğeri
   • İş karar Vermekte
   • Mine
   • Nalınlar
   • Aşk Duvarı
   • Çalıkuşu
   • Derya Gülü
   • Susuz Yaz
   • Masalar
   • Vur emri
   • Yeni Çıkan Şarkılar ya da Juliette
   • Tehlikeli Güvercin
   • Ezik Otlar
   • Zorla İspanyol
2. BÜTÜN OYUNLARI-2
   • Ahmetlerim
   • Gömü
   • Bakanı Bekliyoruz
   • Yürüyen Geceyi Dinle
   • Yaralı Geyik
   • Şafak Karakolu
   • Dün Neredeydiniz?
   • Bir Sabah Gülerek Uyan
   • Vatan Diye Diye
   • Gel Evlenelim Yürü Boşanalım
   • Devetabanı
   • Kumu
   • Yalnız Ölü

NECATİ CUMALI ÜSTÜNE
Server Tanilli
Şair, öykücü, romancı, oyun yazarı, denemeci.
Ciddi hangi ansiklopediyi açsanız, Necati Cumalı'ya ayrılmış sütunun ilk satırında bu nitelemeleri göreceksiniz; ve sütunun altında da, uzun bir eser listesini. Edebî serüvenine şiirle başlayan sanatçımız, edebiyatın hemen her türünde kalem oynatmakla kalmamış, hepsinde de aynı başarı düzeyini tutturmuştur; bir özelliği de verimliliği: 20. yüzyılın ikinci yarısında, en bereketli birkaç yazarımızdan biri oldu Cumalı.
Her dalda yaratıcı olmak, bir yerde, onun bilinçli bir seçimine dayanır. 15 Aralık 1974 tarihli Cumhuriyet'te Kemal Özer'le yaptığı bir söyleşide şöyle diyordu: "Şiirin, romanın, tiyatronun öğeleri ayrı ayrı. Roman ve küçük hikâyenin yapısı genel olarak düşünceye dayanır. Şiirse bir kelime sanatıdır daha çok. Şiirde duygu ve düşünce varsa ancak şiir olarak söylendiği ölçüde vardır. Devamlışiir yazmanın bir şair için kaçınılmaz sonucu kendini tekrarlamaktır. Kendini tekrarlamaktan kaçmanın yolunu edebiyatın çeşitli türlerinde eser vermekte görüyorum".
Soranlara, kimi yabancı büyük yazarlarıörnek gösterir: Hugo'yu, Puşkin'i, Musset'yi, Goethe'yi...
Ancak, ayrıntılara girmeden önce, sanatçımızı yetiştiren ortama ilişkin birkaçşey söylemeli.
Necati Cumalı, Yunanistan'da Florina'da doğdu (1921). II. Murat'ın uçbeyi olarak Makedonya'ya yerleştirdiği atalardan geliyor. Kurtuluş Savaşı sonrasında Türkiye'ye göçülür ve İzmir'in ilçesi Urla'da yerleştirilir aile. Cumalı'nın çocukluğundan başlayarak temel duygusal ve fikri birikimi, insanlarla ilişkileri işte bu kasabada ete-kemiğe bürünür. Daha da genel bir söyleyişle doğayı, toplumu ve insanı orada tanıyacaktır.
Kemal Özer'le yaptığı konuşmasında, çocukluğunun geçtiği ortamı anlatırken söyledikleri önemlidir: "Çocukluğum üç ayrı ortam içinde geçti. Babaevi, küçük toprak sahibi bir ailenin eviydi. Kuran'dan başka kitap bulunmayan ve toplumsal durumuna uygun sözlü bir kültürü sürdüren bu aile içinde manzum halk masalları dinleyerek büyüdüm. Bunun yanı sıra, tatilleri yanında geçirdiğim okumuş bir dayım vardı. 1914'de sosyalizme bağlanmış, uyanık bir aydındı. İlk kitapları onun evinde gördüm... Bu arada da, annemin Urla'da bir çiftlikte yaşayan akrabaları yanında geçirdiğim tatillerin beni kır yaşamına yaklaştırdığını söyleyebilirim. Bu üç ev arasında büyüdüm. Bu üç evin çizgilerinin birleştiği bir kişiliğim oldu sanıyorum. Bunlar Kurtuluş Savaşı'na katılmışülkücü insanlardı. En büyük övünçleri göğüslerinde taşıdıklarıİstiklâl Madalyaları idi. Kuşağın çoğu gençleri gibi, ben de halkçı, devrimci, laik ve toplumcu inançla yetiştim. Sonunu biliyorsunuz. Yavaş yavaş dirilen irtica ve İkinci Dünya Savaşı'nın karaborsacıları siyasi bir güç olarak kuşağımın karşısına dikildiler..."
Sanatçımız, edebiyat dünyasına adımını attığında, savaş yıllarıdır; iki ateş arasındadır Türkiye ve derin ekonomik ve sosyal sorunlar içindedir. Düşünceye yasaklar vardır; öyle de olsa yeni bir edebiyat doğmaktadır. Necati Cumalı, işte böyle bir ortamda boy gösterecektir.
Ve şiirin kapısından girecektir edebiyat dünyasına.
O yılların ağır basan iki eğilimi, "Garip" akımı ile "1940 kuşağı "nın gerçekliğe daha da soldan bakan tavrıdır. Garipçi'lerin ölçüden- uyaktan kaçan, şairaneliğe sırt çeviren, yalın söyleyişi ve sıradan insanı esas alan anlayışını pek doğal bulur Cumalı. Ne var ki, şiirini, her iki eğilimin etkilerinden arındırarak kurmaya çalışan şair, gitgide kendi sesini bulur.
Bu serüvenin menzillerini Şükran Kurdakul, Şairler ve YazarlarSözlüğü'nde şöyle özetliyor: "Cumalı, ilk gençlik şiirlerini birleştiren Kızılçullu Yolu'nda (1943) bir duyu şairi olarak gözüktü. Doğayı ve yaşamı bir türkü hafifliği içinde yansıtan bu şiirlerinden sonra, içten söyleyişi, dil ve anlatım ustalığını yitirmeden toplumsal temalara yöneldi. Yaşar Kemal'in deyişiyle 'yaşlanmaz şair çocuk' kalarak dünyaya ve insanlara hep iyimser gözlerle baktı. Yazıldığı yılların beğeni sınırları içinde kalmayan ince duygularla ve küçük insanların yaşamlarındaki bilinen gerçeklerden ayrılmayan aşk şiirleri yazdı. 1960'dan sonra toplumsal gerçekleri özümsemek isteyen şiirlerinden kimilerinde eski başarıçizgisini yitirmedi".
Yalınlık, açık bir duyarlık ve lirizm: Cumalı'nın şiirine egemen olan, başta bunlar.
Bu şiirsel dil, nesrine de yansımıştır.
Dildeki gelişmeyi ise, adım adım izleyip eserlerine yansıtan bir sanatçı oldu.
Şairin ve şiirin gücüne de inanmıştır. Bir yerde, "Şairler, her şeyden önce sözcüleridir bir toplumun" der.
Şiirlerini topladığı ve herbirinde tema zenginliği kadar ustalığa da ulaştığı, şiirde "kendisinden uzaklaşmadan kendisini yenilediği" kitaplarından ilk akla gelenleri sıralayalım: Harbe Gidenin Şarkıları (1945), Güzel Aydınlık (1951), İmbatla Gelen (1955), GüneşÇizgisi (1957), Ceylan Ağıdı (1974), Aç Güneş (1980), Bozkırda Bir Atlı (1982), Yarasın Beyler (1982). Harbe Gidenin Şarkları'ndaki özellikle Hürriyete Övgü adlışiir, dünya edebiyatında özgürlüğe yazılmış birkaçşiirden biridir.Şöyle başlıyordu değil mi?

NECATİ CUMALI
BÜTÜN OYUNLARI 1-2
Necati Cumalı aramızdan ayrıldığında, arkasında kimi hiç oynanmamış, kimi hiç yayımlanmamış yirmi dokuz oyun da bıraktı. Bunların gün ışığına çıkarmak, önce Necati Cumalı’ya, sonra da Türk Tiyatro Edebiyatı’na karşı borcumdu. Bu yapıtların nasıl yıpratıcı bir çalışma sonucu yaratıldığının yakın tanığı olarak, bazı belgeleri de Necati Cumalı’nın sanatına bağlılığına, kırılmaz direncine duyduğum saygı nedeniyle ve özellikle kendisinin hayattayken gerçekleştiremediği bir isteğini yerine getirmek amacıyla okurları ile buluşuyor.
BERİN CUMALI