1. ÖNSÖZ
2. ABD TÜM TÜRKİYE'Yİ AÇIK ÜS OLARAK İSTEDİ
3. ABD'NİN IRAK'A GİRME PLANI AÇIK, ÇIKMA PLANI KAPALI!
4. ÖZKÖK'ÜN ABD SEFER!
5. ERDOĞAN'IN KAYIT DIŞI ABD GEZİSİ
6. HÜKÜMET OLAYIN CİDDİYETİNİ KAVRARKEN SENDELİYOR
7. BUSH'A SELAM, SADDAM'A MESAJ
8. ANKARA'NIN SAVAŞ ÖNCESI IRAK RAPORU: SADDAM AŞİRET AYAKLANMASIYLA DEVRİLEMEZ!
9. ANKARA'NIN SİLAH ANALİZİ: SADDAM'IN NÜKLEER BİYOLOJİK GÜCÜ YOK, MOBİL LABORATUVARLARI VAR
10. GÜNAH BİZDEN GİTTİ!
11. İŞBİRLİĞİNİN TANIMLARI: ÜS, ALARM, KOMUTA KONTROL, HAREKÂT VS
12. TÜRKİYE KENDİ IRAK OPERASYONUNUN ADINI KOYUYOR: BARIŞ KALKANI
13. NASILSINIZ, KEYFE HALUKUM, ÇEVANİ, AYKAN İTHAYK?
14. İLİŞKİLERİN DÜĞÜM NOKTASI: BUSH'LA AT PAZARLIĞI
15. BUSH'UN GÖZDAĞININ YANKILARI
16. 1 MART'A GİDEN YOLDA AKP
17. 1 MART 2003: GİT TEZKERE
18. 5 MART 2003: GEL TEZKERE
19. ABD İLE B-UZLAŞMA DÖNEMİ
20. SADDAM'LA BİRLİKTE BM DE ÖLÜYOR (RICHARD PERLE)
21. ANKARA YÖN ARARKEN ERDOĞAN YAZARLIĞA SOYUNUYOR
22. KÜRT DOSTLARIM YERİNİZDE OLSAM ABD'YE GÜVENMEZDİM (DANIELLE MITTERRAND)
23. WOLFOWITZ FAY HATTINI SALLIYOR: ORDU LİDERLİK YAPAMADI-AKP DURUMU YÖNETEMEDİ
24. IRAK'TA MEDYA BİRLİKLERİ YA DA BUSH PİYADELERİ
25. IRAK KÜRT BÖLGESİ ANAYASASI: REFERANS SEVR, BAŞKENT KERKÜK
26. ABD HEYETİNE TERÖR RAPORU: PKK SİZİN KONTROLÜNÜZDE HUZURLU
27. TÜRKİYE'Yİ AFFET AMA UNUTMA! (WILLIAM SAFIPE)
28. SOĞUK YAZ VE 'ÇUVAL'LAMA
29. IRAK'TA AŞİRETLER VE AŞİRET KURUMU
30. IRAK'TA, SADDAM VE ABD YENİLDİ! (MUHAMMED HATEMİ)
31. IRAK'TA MEHMETÇİK FALI: İSTİYORUZ, İSTEMİYORUZ
32. IRAKLILAR ENİNDE SONUNDA AMERİKAN VARLIĞINA KARŞI ÇIKACAK (OLIVIER ROY)
33. ASKERLERDEN ABD'YE:'MİSAKI MİLLİ TARTIŞMA KONUSU OLURSA DELİYE DÖNERİZ'
34. MEHMETÇİK ORTA IRAK'A
35. ANKARA'NIN EKİM 2003 RESMİ IRAK RAPORU: 'KISA SÜREDE İSTİKRAR ZOR'
36. PKK: KADEK: KONGRA-GEL
37. ORTADOĞU'YU DÖNÜŞTÜRMEKTEN VAZGEÇMEYECEĞİZ (CONDOLEEZZA RICE)
38. TEZKERE RAFA, TÜRKİYE CEPHE ÜLKE
39. BELGELER
40. HARİTALAR

ÖNSÖZ
2003 yılı için yapılabilecek tanımlardan biri sanırım şu olur:
Türk-Amerikan ilişkilerinin en uzun yılı!
O kadar çok yeni sayfa açıldı, milatlar kondu, iniş çıkışlar yaşandı ki...
Yeni sayfalar sayılsa ciltleri bulur...
Konan milatlar tarihlense milenyum iflas eder...
İniş çıkışlar yan yana getirilse tanı koymak için tıp biliminden yardım istemek gerekir...
Türkiye ile ABD'yi böylesine yan yana ve karşı karşıya getiren konu, Irak'tı. 1991'deki Birinci Körfez Savaşı'ndan sonra Ankara'nın başlıca iç-dış gündem maddelerinden biri haline gelen Irak, 2000'li yıllarda ayrıca öne çıktı. ABD, Saddam rejimini her ne pahasına olursa olsun devirmeyi ve Irak'ta yeni bir düzen kurmayı kafasına koymuştu. Bunu yaparken de Türkiye'yi, deyim yerindeyse kayıtsız şartsız yanında görmek istiyordu. Türkiye'deki yönetimler de isteyerek ya da istemeyerek ABD'nin yanında yer almak, en azından ABD'ye ters düşmemek gerektiğini düşünüyordu ama...
Kayıtlı ve şartlı olarak!
İşte zurnanın zırt dediği yer de burasıydı...
Yıl boyunca tezkereler geldi, tezkereler gitti... Mutabakat zaptı görüşmeleri başladı, bitti... Ama Türk-Amerikan ilişkilerindeki iniş çıkış bitmedi...
Türkiye'nin bu krize AKP gibi kimliğini henüz tam olarak oluşturmamış bir partiyle yakalanması da kaderin bir başka cilvesiydi. Irak olayı yakın geçmiş bağlamında 1991'den beri vardı, ama 2000'e doğru giderek gündemin ön sıralarına çıkmıştı. ABD istemlerini AKP
iktidarından önceki Bülent Ecevit hükümeti döneminde Türkiye'ye iletti. Ecevit'le bu konu üzerine 5-10 kez sohbet ettik. ABD istemlerine ne yanıt verdiniz soruma çoğunlukla, "Oyaladım, bir bakalım, dedim. Bu tür tümcelerle istemlerin çoğunu geçiştirdim" dedi. Ecevit bu tür sözlerden sonra da şunu söyledi:
"ABD'den korkmamak gerekir. Siz sağlam bir duruş gösterdiğinizde, sizi kabul eder. Sizinle işbirliği içinde politika saptar. Ben bunu geçmişte özellikle haşhaş olayında yaşadım..."
AKP hükümeti ne yazık ki ABD karşısında dik duruş göstermek yerine, Bush yönetiminin desteğini alarak dik durma arayışını seçince, 2003 yılı daha da uzadı!
Cumhuriyet'in Ankara Temsilcisi olarak, öncelikle görevim gereği bu gelişmeleri adım adım izlemeye çalıştım. Kimi olayları gazetedeki köşemde bilgi-yorum ağırlığıyla işledim. Kimi gelişmeleri de gazetenin sıcak sayfalarında haberleştirdim. Gazeteciliğin doğası o gün en sıcak olan konuyu işlemeyi, ertesi güne yeni bir konuyla uyanmayı gerektiriyor. Bir de bu gelişmelerin tarih taslağının ilk aşamasını oluşturabilecek yanı var.
Bunları bir araya getirmenin, arşivdeki dosyaları, raporları, bilgi edinmek isteyenlerin ve araştırmacıların kullanımına sunmanın bir görev olduğunu düşündüm. Kitap bu görevin ürünü.
Kitabı oluşturan 4 unsur var:
1. ABD'nin Irak operasyonu öncesinde ve sonrasında kamuoyunun da bilgisi dahilinde yaşananlar.
2. Bu yaşananların perde arkası ve kulis bilgileri.
3. Özellikle Irak'a ve Türkiye'nin Irak'taki kaygılarına ilişkin olarak Ankara'daki devlet kurumlarının hazırladığı raporlar.
4. Belgeler.
Bu 4 unsur birleşince ortaya kitabın adı çıkıyordu: Irak Bataklığında Türk Amerikan İlişkileri. Gazeteciliğe ilişkin tanımlardan biri şudur: Gazeteci, haber kaynakları ve arşivi kadar zengindir. Türkiye-Irak-ABD üçgenindeki gelişmeleri izlerken onlarca haber kaynağım, binlerce sayfalık arşivim oldu. Doğrusunu söylemek gerekirse ben de bu kaynaklar ve ulaşabildiğim bilgiler kadar zenginim.
Bu kitap elbette, Irak krizi boyunca Türk-Amerikan ilişkilerindeki bütün yaşananları anlatmaya, açıklamaya yetmez. Zira öylesine uzun bir yıldı ki!
Özellikle Irak'ın durumuna ilişkin raporları olabildiğince dokunmadan aktarmayı ya da diline dokunmadan özetlemeyi yeğledim. Bu raporlarda yer alan bilgilerin bugün ve gelecekte Irak'ı incelemek isteyenlerin de işine yarayabileceğini düşündüm, onların bu bilgileri değerlendirirken köklerini de bilerek yaklaşmalarını istedim.
Türk-Amerikan ilişkilerini derinlemesine inceleyen, uzun yılların iniş çıkışlarını kitaplaştıran pek çok tarihçimiz, araştırmacımız, yazarımız var. Ben iki ülke ilişkilerini uzun zaman diliminde irdelemek yerine sadece Irak olayı çerçevesinde ve bir yıllık zaman diliminde yaşananları konu ettim. Hani vücuttan birkaç damla kan alınır ve tahlil sonucu bütün bedenle ilgili pek çok bilgi edinilir ya, Irak konusu da buna benzer bir şeydi. Irak bağlamında yaşananlar ABD'nin hem Türkiye'ye geçtiğimiz yüzyılda nasıl baktığını hem de 21. yüzyılda nasıl görmek istediğini ortaya koydu. ABD'nin yeni dünya düzenine, Bush yönetiminin diliyle "yeni Amerikan yüzyılına" bakışı da yine bu bir yılda yaşananların içinde yer alıyordu.
Kitap sanırım Türkiye'nin bölgesindeki ve dünyadaki yerine ilişkin de bazı ipuçları veriyor. ABD'nin her olumsuzluktan sonra Türkiye'ye yeniden gelip, "yeniden başlayalım" demesi ayrıca irdelenmesi gereken bir durum. Bir yıl içinde Türkiye'nin stratejik öneminin en üste çıkıştan en dibe vurması da bize özgü "uçlarda bakışın" tipik bir yansımasıydı.
Bu kitap olabildiğince ciddi bir çalışmanın meyvesi ise aynı zamanda da güzel bir desteğin ürünü. Eşim Gülşah'ın, "yaa yaz şu kitabı, daha ne duruyorsun" diye başlayan katkısı tulumbaya ilk suyu dökmek gibi bir şeydi. Arkasını getirmek zor olmadı...
Mustafa Balbay
Şubat 2004-Ankara

MUSTAFA BALBAY
IRAK BATAKLIĞINDA TÜRK AMERİKAN İLİŞKİLERİ
Türk-Amerikan ilişkilerini derinlemesine inceleyen, uzun yılların iniş çıkışlarını kitaplaştıran pek çok tarihçimiz, araştırmacımız, yazarımız var. Ben iki ülke ilişkilerini uzun zaman diliminde irdelemek yerine sadece Irak olayı çerçevesinde ve bir yıllık zaman diliminde yaşananları konu ettim.
Kitabı oluşturan dört unsur var;
1.ABD’nin Irak operasyonu öncesinde ve sonrasında kamuoyunun da bilgisi dahilinde yaşananlar.
2. Bu yaşananların perde arkası ve kulis bilgileri.
3. Özellikle Irak’a ve Türkiye’nin Irak’taki kaygılarına ilişkin olarak Ankara’daki devlet kurumlarının hazırladığı raporlar.
4. Belgeler
Bu dört unsur birleşince ortaya kitabın adı çıkıyor;
Irak bataklığında Türk-Amerikan ilişkileri.
MUSTAFA BALBAY