1. EĞİTİMİN ANLAMI
   • Eğitimin boyutları
   • Eğitim, çağımızda bir insan hakkıdır
   • XXI. yüzyıl için eğitim: Sorunlar ve gelecek
2. TÜRKİYE'DE ESKİ EĞİTİMDEN YENİ EĞİTİME
   • Klasik Osmanlı eğitimi
   • Modern eğitim adına aranışlar ve yeğleyişler
   • Cumhuriyet'in eğitim devrimi
   • Eğitim ve Aydınlanma
   • Bir tarih eseri
3. CUMHURİYET'İN UNUTULMAZ ESERİ: KÖY ENSTİTÜLERİ
   • Köy Enstitülerinin doğuşu
   • Yeni bir eğitim yöntemi ve sistemi tamamlayan kurumlar
   • Köy Enstitülerini kimler ve nasıl yıktılar?
4. EĞİTİMDE GERİYE ADIMLAR VE ÇÖZÜLME
   • Okullara din dersleri giriyor
   • "Aydın din adamı" safsatasının eseri: İmam Hatip Okulları
   • Bir çözülme süreci
   • Din, siyaset ve ticaret
   • Türban: Tersi ve yüzü
5. NASIL BİR EĞİTİM REFORMU?
   • Toplumdaki çelişmeler ve eğitime yansımaları
   • "Eğitimde çürüyüş"den görünümler
   • AKP'nin yönetim reformu ve eğitim
   • Eğitim reformunu derinleştirmek
   • Bir başka düşünmek...
6. GENÇLİK POLİTİKAMIZ VE ÜNİVERSİTE
   • Gençlik politikamız düşmanlık üstüne kuruludur
   • Üniversite, reform ve ötesi
   • TÜBİTAK'ın başına gelenler...
7. YURTDIŞINDAKİ ÇOCUKLARIMIZ
   • Göçün 40. yılında
   • Eğitim, dil ve uyum sorunları
   • İki kültür arasında
8. HALK EĞİTİMİNİN YERİ
   • Halk eğitiminin dünü ve bugünü
   • Televizyon ve eğitim
   • Halk eğitiminde bir kırılmanın öyküsü
9. YENİ EĞİTİME YENİ ÖĞRETMEN
   • Bir acılar tablosu
   • Öğretmen yetiştirmede hangi noktadayız?
   • Öğretmenler görev başına!
10. ÇAĞDAŞ BİR EĞİTİMİN DOSTLARI VE DÜŞMANLARI
    • Çağdaş bir eğitimden ne anlıyoruz?
    • Parti programlarında eğitim
    • Milli Eğitimimizde şûralar
    • Müfredatta neler oluyor?
    • Eğitimimizde demokratikleşme
11. BİTİRİRKEN NASIL BİR EĞİTİM İSTİYORUZ?
12. GENEL KAYNAKÇA
13. KİŞİLER VE KAVRAMLAR DİZİNİ

ÖNSÖZ

Hayvan, içgüdüsüyle varlığını sürdürüyor; insan topluluk­larının sürekliliğini sağlayan ise, eğitim. Toplumsal kültürü bir kuşaktan ötekine aktarmak ve aktarırken, geleceğin kapılarını açacak anahtarları da vermek genç beyinlere: Eğitim deyince de başta bunu anlıyoruz- İnsanoğlunun bu soylu uğraşı, çağımızda çok boyutlu; ve eğitim, üstünde bugün de düşünülüp tartışılan, sorunlarını çözmek için hemen her toplumun seferber olduğu bir konu. Bu seferberlik, daha iyi bir eğitim, giderek daha sağ­lıklı bir toplum ve daha yüce bir insanlık adına, öyle görülüyor ki hep sürecek, sürmeli de.
Ya ülkemizdeki durum?
Cumhuriyeti kuranların eğitim derken anladıkları, "fikri hür, irfanı hür, vicdanı hür" kuşaklar yetiştirmekti; bunu ger­çekleştirmek için buldukları da başta "laik eğitim"di. Laik eği­tim, Türkiye'de böyle kuşaklar yetiştirmiştir ve iyi ki de yetiştir­miştir; bugün ülkemizde çağdaşlığın kavgasını verenlere dikkat ediniz, böyle bir eğitimden geçmiş kafalardır.
Ne var ki, 1950'li yıllardan başlayarak, gericiliğin en kor­kunç saldırılarıyla karşılaşan da, başta bu ilke olmuştur; 12 Ey­lülle, bu saldırı, tam bir ihanete dönüşmüş ve eğitim, gericiliğin pençesine terk edilmiştir. Türkiye'de, yine 1980'li yıllarda uygu­lanmaya başlanan neoliberal politikalar, sosyal yaşamın tüm alanlarını yıkıp soysuzlaştırırken, eğitimi de bozup "çürütmek­te" dir: Eğitim hakkı "toplumsal bir hak" olmaktan çıkıp piya­saya düşmüş; eğitim de "kamu hizmeti" olmaktan çıkıp özel çı­karlara sunulmuştur. Bu savrulma, eğitimin "ulusal"lığını orta­dan kaldırmaktadır.
Bu eğitim, bilgi vermediği gibi, ideal de aşılamıyor. Genç­lik, bir "değer kayması ve kimlik karmaşası"nın ortasına düş­müştür. Değer olarak, para başta geliyor. Ekonomik-siyasal is­tikrarsızlık, işsizlik, gelecek kaygısı ve niteliksiz eğitim gibi ne­denlerle, gençlerin "gözü dışarıda".
Bugün çocuklarımız, aklın ve bilimin aydınlığından uzak­ta, çağdışı bir eğitimin sultası altındadırlar. Aslında, toplum olarak bütün bir geleceğimizdir karanlığa gömülen. Günümüz dünyasında Türkiye'nin ihtiyacı, evrensel değerler üzerinde yükselen, laik eğitimdir, ulusal eğitimdir. Ülkenin ekonomik, sosyal, siyasal birliğinin sağlanması için temel zorunluluklar­dan biridir bu. Böylece, "Cumhuriyet değerleri"nin ve onun ta­rih bilincinin, halk için, özellikle de gençlik için taşıdığı yaşam­sal önem hiç unutulmamalı!
İlk basımı 1988'de çıkan bu kitap, yeniden yazılmış olarak, ülkemizdeki eğitimin sorunlarına eğiliyor; gerçekleri sergiler­ken, çağdaş kimi doğruların altını da yeniden çiziyor. Türki­ye'de ilerici, demokrat ve devrimci güçlerin öteden beri savun­duklarının -bir bakıma- tekrarı söylediklerimiz; ama öylesine yaşamsal bir konu ki bu, ne denli tekrarlansa o denli yeri.
Okuyunuz, göreceksiniz.
Server Tanilli
Strasbourg, 1 Eylül 2004

SERVER TANİLLİ
NASIL BİR EĞİTİM İSTİYORUZ?
Eğitimin yaptığı iki şey var: Biyolojik olarak insana özgü yetilerle dünyaya gelen insan yavrusunu büyütüp yetiştirerek topluma kazanmak, bunun yanı sıra, toplumda maddi ve manevi bir birikimi aktarırken, onu, içinde doğup yetiştiği bir yurdun, giderek bir devletin değer ve idealleri ile donatmak, yani bir yurttaş yaratmak.
İnsan ve yurttaş: Eğitimin eseridir bu! Ama eğitim, her şeyden önce ulusaldır. Bu kitap, işte bu can alıcı konuda, sorunların altını bir kez daha çizerken, kimi çözüm yolları da öneriyor, yarınların aydınlığına inananların, karanlığa karşı mücadelesine ise hep katılıyor.
Okuyun göreceksiniz.