ÖNSÖZ
Almanya Sosyal Demokrat Partisi (SPD), dünyanın en eski sosyal demokrat partisidir. Yaklaşık 130 yıllık tarihinde, "devrimci" bir hareketten, "evrimci " bir örgüte dönüşüm sürecinin tüm evrelerini yaşayan Alman sosyal demokrasisi, partileşmeye başladığı dönemden bu yana, Alman toplumunun gelişmesini ve ülkenin tarihini belirleyici biçimde etkilemiştir. Alman sosyal demokrasisi, evrensel sosyal demokrasinin tarihsel süreç içinde ortaya çıkan temel eğilimlerine örgütsel zemin oluşturması ve bu eğilimleri siyasal uygulamada yaşama geçirmesi açısından da büyük önem taşımaktadır.
Kuruluşunun ilk yıllarında Karl Man, Friedrich Engels, August Bebel gibi marksist sosyalizmin ilk kuramcı ve uygulamacılarının katkılarıyla biçimlenen Almanya Sosyal Demokrat Partisi, yalnızca Alman işçi hareketine önderlik etmekle kalmamış, Avrupa işçi hareketi içinde de önemli bir rol oynamıştır. Alman toplumunun yaşam ve çalışma koşullarında emekçi kitlelerden yana kazanımlar; toplumsal, siyasal, ekonomik ve kültürel alanlardaki demokratikleşmeler, Alman sosyal demokrasisinin önderlik ettiği işçi hareketinin uzun erimli savaşımları sonucu gerçekleşmiştir.
Alman sosyal demokrasisi, tarihi boyunca "demokrasi "yi ve "sosyalizm "i birbirinin vazgeçilmez koşulu olarak değerlendirmiş, bu görüşünden ödün vermemiştir. Fakat Alman sosyal demokrasisinin tarihi, aynı zamanda, siyasal başarıların olduğu kadar büyük yanılgıların da tarihidir. I. Dünya Savaşı öncesi Avrupa 'da ve ülkede esen ulusçu rüzgârlara kapılarak parlamentoda "savaş ödenekleri "ni onaylaması, kendi solundaki siyasi örgütlere karşı uzlaşmaz tutumu ve "devlet "e olan aşırı bağlılığı, Alman işçi hareketinin olduğu kadar uluslararası işçi hareketinin de gelişmesini olumsuz yönde etkilemiştir.
Almanya Sosyal Demokrat Partisi klasik anlamda bir "program partisi"dir. 1869 yılından günümüze kadar yedi "Temel İlkeler Programı", bir "Sürgün Programı" ve bir "Eylem Programı" olmak üzere, toplam dokuz temel programa sahip olmuştur.
Bu kitapta, SPD 'nin tarihi boyunca düşünsel-siyasal varlığının hareket zeminini oluşturan bu programlar, bunların yanı sıra önemli ve belirleyici programatik belgeler bir bütünlük içinde okurların bilgisine sunulmaktadır. 1869 Eisenach, 1875 Gotha, 1891 Erfurt, 1921 Görlitz, 1925 Heidelberg, 1959 Bad Godesberg ve 1989 Berlin programları; 1934 Prag Sürgün Programı; 1952 Dortmund Eylem Programı ile 1942 'de Erich Ollenhaıter'in programatik Londra Konuşması, Kurt Schumacher 'in 1945 Hannover Bildirgesi ve 1947 Ziegelhain Kültür Konferansı Kararı özgün çeviriler ve eksiksiz metinler halinde kitaba alınmıştır. Kitaba ayrıca Bağımsız Alman Sosyal Demokrat Partisi'nin (USPD) 1919 Eylem Programına ve 1951 Sosyalist Enternasyonal İlkeler Bildirgesi'ne de yer verilmiştir.
Bu belgeler, Alman sosyal demokrasisinin "Program Tarihi "ni oluşturmaktadır. Programların aralarındaki bağlantıların, geçişlerin ve özellikle gerekçelerin kavranabilmesine yardımcı olmak amacıyla bu programlara ilişkin tartışmalar, eleştiriler ve yorumlar özgün kaynaklardan yapılan geniş alıntılarla yansıtılmaya çalışılmıştır.
Programlar, kaleme alındıkları dönemlerin toplumsal, siyasal ve ekonomik irdelemelerini içermekle birlikte, bu programların hazırlanmalarını zorunlu kılan koşulları anımsatmak düşüncesiyle dönemlerin siyasal gelişmeleri, sol güçler arasındaki ideolojik çatışmalar ve sonuçları, sübjektif yorumlardan elden geldiğince uzak durmaya çalışılarak aktarılmıştır.
1959 Bad Godesberg Programı ile 1989 Berlin Programı arasındaki döneme ilişkin ayrıntılı değerlendirmeler, "2000 li Yıllarda Demokratik Sosyalist Perspektifler " başlıklı ayrı bir çalışmada ele alınacağı için, bu kitapta kısa özetler halinde yer almış, buna karşılık, bu dönemdeki seçim sonuçlarına ilişkin bilgiler eksiksiz olarak verilmiştir.
Almanya Sosyal Demokrat Partisi, özellikle II. Dünya Savaşı'ndan bu yana ülkenin siyasal varlığını ve geleceğini belirleyen iki temel siyasal güçten biridir. Alman Demokratik Cumhuriyeti'nin 1980'li yılların sonunda çözülerek Almanya Federal Cumhuriyeti 'ne katılması, bu sürecin "beklenmedik hızı "nın yarattığı toplumsal ve ekonomik sorunlar, Almanya Sosyal Demokrat Partisi 'nin konumunu daha da güçlendirmiştir. 1989 Berlin Programı ile "demokrasi, özgürlük, eşitlik, katılımcılık, dayanışmacılık" doğrultusundaki temel söylemlerini, "ekolojik yenilenme " söylemiyle genişleten ve 1959 Bad Godesberg Programına kıyasla "emek ağırlıklı " siyasete daha fazla önem veren Almanya Sosyal Demokrat Partisi, Almanya 'yi 21. yüzyıla taşıyacak olan temel siyasal güçtür. 27 Eylül 1998 günü yapılan genel seçimlerde aldığı yüzde 40.9 oranındaki oyla birinci parti konumuna yükselerek, Hıristiyan Demokratların 16 yıldır süren iktidarına son vermiştir.
Türkiye 'de kendilerini "sosyal demokrat "ya da "demokratik sol" olarak tanımlayan akımlar, 1990 'lı yılların ortasından itibaren Avrupa 'da hızla esmeye başlayan "sol" rüzgârlara rağmen, aralarında bir bütünlük oluşturmaları bir yana, kendi içlerinde de düşünsel-siyasal bir bütünlük göstermemektedirler. Ortak düşünsel-siyasal temelleri oluşturabilmek için gerekli olan "kanatlardan merkeze " düşünce üretimine ve parti içi çoğulculuğa bu örgütler yabancıdır. Düşünsel-kuramsal üretim, her iki oluşumda da yok denecek kadar azdır. Her iki parti de "sol dışı" karşı güçlerle ideolojik tartışma geleneğine sahip olmadığından, topluma "farklılıklarını" yansıtamamaktadır. Bu partiler, "program partisi " niteliği taşımadıklarından, Türkiye 'nin iç dinamiklerinin ürettiği sorunlara, ilkesel bir programatik zemine dayanan kalıcı çözümler üretememekte, günübirlik politikalara yönelmekte, dolayısıyla halkı kucaklayan birer "kitle partisi "ne dönüşememektedirler.
Alman sosyal demokrasisi de tarihinin belli dönemlerinde benzer süreçleri yaşamış, bu süreçlerde kazandığı deneyimleri değerlendirerek yeniden yapılanmış ve kendisini yenileyerek güçlenmiştir. Hiçbir siyasal partinin bir diğerine "model" oluşturmayacağını bilmemle birlikte, aralarında düşünsel-siyasal benzerlikler bulunan örgütlerin birbirlerinden öğrenebilecekleri bir şey olduğunu düşünüyorum. Elinizdeki kitap, bu doğrultudaki düşüncelerimin beni zorlamasıyla ortaya çıktı.
Kitabın son düzeltmeleri için yeğenim, sosyolog Ekin Kavukçuoğlu 'na teşekkür borçluyum.
Deniz Kavukçuoğlu
Hamburg-Bochum-İstanbul, 1997/1998
DENİZ KAVUKÇUOĞLU
SOSYAL DEMOKRASİDE TEMEL EĞİLİMLER
Bu kitapta, Sosyal Demokrat Partisi'nin (SPD) tarihi boyunca düşünsel-siyasal varlığının hareket zeminini oluşturan programlar, bunların yanı sıra önemli ve belirleyici programatik belgeler bir bütünlük içinde okurların bilgisine sunulmaktadır.
Kitapta ayrıca Bağımsız Alman Sosyal Demokrat Partisinin (USPD) 1919 Eylem Programına ve 1951 Sosyalist Enternasyonal İlkeler Bildirgesine de yer verilmiştir. Bu belgeler, Alman sosyal demokrasisinin "Program Tarihini oluşturmaktadır. Programların aralarındaki bağlantıların, geçişlerin ve özellikle gerçeklerin kavranabilmesine yardımcı olmak amacıyla bu programlara ilişkin tartışmalar, eleştiriler ve yorumlar özgün kaynaklardan yapılan geniş alıntılarla yansıtılmaya çalışılmıştır.
Programlar, kaleme alındıkları dönemlerin toplumsal, siyasal ve ekonomik irdelemelerini içermekle birlikte, bu programların hazırlanmalarını zorunlu kılan koşullan anımsatmak düşüncesiyle dönemlerin siyasal gelişmeleri, sol güçler arasındaki ideolojik çatışmalar ve sonuçlan, sübjektif yorumlardan elden geldiğince uzak durmaya çalışılarak aktarılmıştır.
Deniz Kavukçuoğlu Sosyal Demokraside Temel Eğilimler'de, Alman, Sosyal Demokrat Partisi'nin (SPD) 130 yıllık tarihi boyunca düşünsel-siyasal varlığının hareket zeminini oluşturan programları, bunların yanı sıra önemli ve belirleyici programatik belgeleri bir bütünl&uu...
